ยาต้านเกล็ดเลือด Antiplatelet drugs

Posted on August 1, 2009. Filed under: anti-platelet drugs |

เกล็ดเลือด (platelet)
เกล็ดเลือด เป็นเซลล์ขนาดเล็ก ไม่มีนิวเคลียส มีอายุ 3-4 วัน ทำหน้าที่สำคัญต่อกระบวนการแข็งตัวของเลือด เมื่อหลอดเลือดได้รับความเสียหาย จะทำให้เกิดกระบวนการดังต่อไปนี้

  • หลอดเลือดในบริเวณนั้นหดตัว (localized vasoconstriction) เนื่องจาก reflex ของระบบประสาท เพื่อลดการสูญเสียเลือดของร่างกาย
  • primary hemostasis ซึ่งเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วจากการกระตุ้นของเกล็ดเลือด
  • Secondary hemostasis ซึ่งเกิดขึ้นหลังจากเกล็ดเลือดถูกกระตุ้น โดยมีการกระตุ้น coagulation cascade จนสุดท้ายจะได้สารที่เปลี่ยนจาก prothrombin ให้เป็น thrombin ซึ่งเป็น active form และ thrombin จะกระตุ้นการเปลี่ยน fibrinogen ให้เป็น fibrin ทำให้เกิดการแข็งตัวของเลือด

platelet aggregation

หลังจากที่มีการฉีกขาดของหลอดเลือดเกิดขึ้น เกล็ดเลือดจะถูกกระตุ้นอย่างรวดเร็ว โดยเกล็ดเลือดจะจับกับ collagen หรือ von Willebrand factor (vWF) โดยอาศัย glycoprotein (GPIb) จากนั้นเกิดการกระตุ้นของเกล็ดเลือด ทำให้มีการเพิ่ม Calcium ขึ้นซึ่งกระตุ้นการหลั่งสารจาก granule ในเกล็ดเลือด ซึ่งสารเหล่านี เช่น ADP จะไปกระตุ้นเกล็ดเลือดตัวอื่น นอกจากนั้นยังกระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของ GPIIb/IIIa receptor ของเกล็ดเลือดทำให้ สามารถจับกับ fibrinogen ได้ ซึ่งให้เกิดการเกาะกลุ่มกันของเกล็ดเลือด ซึ่งนำไปสู่การแข็งตัวของเลือดในที่สุด

Antiplatelet drugs

aspirin

  1. COX inhibitor เช่น aspirin  จะยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ cyclooxygenase โดยทำปฏิกิริยา acetylation ในเกล็ดเลือดอย่างถาวร ทำให้ลดการสังเคราะห์ thromboxaneA2 ซึ่งเป็นสารที่กระตุ้นเกล็ดเลือด ดังนั้น aspirin จึงลด platelet aggregation aspirin โดย aspirin ในปริมาณต่ำสามารถใช้ยับยั้งการทำงานของเกล็ดเลือดในบางภาวะ เช่น ใช้ป้องกันการเกิดภาวะหัวใจขาดเลือด (myocardial infarction) และป้องกันการเกิดการอุดตันของหลอดเลือดในสมอง (ischemic stroke) แต่ aspirin อาจมีผลข้างเคียง เช่น เลือดออกมากผิดปกติ ระคายเคืองทางเดินอาหาร เป็นพิษต่อตับ และเลือดเป็นกรด (metabolic acidosis)
  2.  ADP antagonists เช่น clopidogrel หรือ ticlopidine ยาในกลุ่มนี้จะ block P2Y12 receptor ซึ่งเป็น ADP receptor โดยปกติ ADP ที่ถูกหลั่งมาจากเกล็ดเลือดเมื่อเกิด degranulation จะจับกับ ADP receptor ที่ cell membrane ทำให้ลด cAMP ซึ่งจะลดการทำงานของ protein kinase A จึงเกิด degranulation มากขึ้น ดังนั้น ยาในกลุ่มนี้มีฤทธิ์ในการปิดกั้น ADP receptor จึงสามารถขัดขวางการทำงานของ ADP และลดการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือด (platelet aggregation) ได้
  3. PDE inhibitor เช่น Dipyridamole Cilostazol จะยับยั้งการทำงานของ phospholipase3 ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่ทำลาย cAMP เมื่อยับยั้งการทำงานของเอนไซม์นี้จะทำให้ระดับของ cAMP ในเกล็ดเลือดเพิ่มมากขึ้น ดังนั้นจะยับยั้งการหลั่ง granule (degranulation) ของเกล็ดเลือด ยาในกลุ่มนี้สามารถใช้ป้องกันลิ่มเลือดเฉพาะที่ (thrombolism) และลิ่มเลือดที่ลอยอุดตัน(embolism) โดยใช้ร่วมกับ warfarin ในผู้ป่วยที่มีลิ้นห้วใจเทียม
  4. Glycoprotein IIb/IIIa inhibitors เช่น Abiciximab โดยยาในกลุ่มนีเป็น antibody ของ GPIIb/IIIa เมื่อจับทำให้ปิดกั้น GPIIb/IIIa ที่ผิวเซลล์ของเกลืดเลือด ทำให้เกล็ดเลือดไม่เกาะกลุ่ม ยาในกลุ่มนี้มักใช้ในการยับยั้งเกล็ดเลือดระหว่างการทำ angioplasty (การถ่างหลอดเลือดให้มีรูกว้างขึ้น) หรือ acute coronary syndrome
  5. RGD triad blockers เช่น tirofiban ยาในกลุ่มนี้จะปิดกั้น RGD (Arginine-glycine-aspartate) บนสาย fibrinogen ซึ่งเป็นสะพานเชื่อมระหว่าง GP IIb/IIIa ของเกล็ดเลือด ทำให้ยับยั้งการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือด โดยยาในกลุ่มนี้ใช้เป็นยาฉีดใช้รักษาภาวะ unstable angina โดยใช้ร่วมกับ heparin และผู้ป่วยที่กำลังได้รับการทำ PCI (percutaneous intervention) เพื่อขยายหลอดเลือด coronary

mechanism of antiplatelet drug

ผลข้างเคียง

สำหรับผลข้องเคียงของยาที่ต้านเกล็ดเลือดนั้นก็คือ อาจจะทำให้เลือดไหลไม่หยุด ยาบางชนิด เช่น aspirin หรือ clopidogrel จะมีการระคายเคืองกระเพาะอาหารร่วมด้วย

Make a Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...

%d bloggers like this: